تعريف متضايفان - دو امر وجودى كه يكى بدون ديگرى قابل تعقل نيست - بر آن منطبق است و دو مفهوم متقابل بما هو متقابل بدون ديگرى قابل تعقل نيست . پس مفهوم تقابل از مصاديق تضايف هست . اما مصداق تضايف مانند اب و ابن يا زوج و زوجه از اقسام تقابل و مصاديق آن به شمار مىرود ؛ زيرا مصاديق تقابل به يكى از اقسام چهارگانهء تناقض ، عدم و ملكه ، تضايف و تضاد موجود مىگردند پس تضايف از مصاديق تقابل مىباشد . نتيجه اين كه مفهوم تقابل مصداق تضايف است و مصداق تضايف مانند بالايى و پايينى از اقسام و مصاديق تقابل است . پس آن چيزى كه قسمى از تضايف به شمار مىآيد مفهوم تقابل است و آن چيزى كه قسيم تضايف به شمار مىآيد مصداقى ازمصاديق تقابل مانند تضاد يا عدم و ملكه يا تناقض مىباشد . نظير اين ، در جاهاى ديگر فراوان است . مثلًا مفهوم جزئى از يك سو فرد براى كلى به شمار مىآيد و از سويى ديگر مقابل آن محسوب مىشود . جزيى وقتى فرد براى كلى محسوب مىشود كه در واقع قسمى از آن است . و وقتى مقابل آن قرار مىگيرد كه در واقع قسيم آن است . پس مفهوم جزئى هم قسمى از كلى است و هم قسيم او ، مانند اين كه مفهوم تقابل قسمى از مفهوم تضايف است و مصداق تقابل مانند تضاد ، قسيمى براى تضايف مىباشد . خصوصيت‌هاى دو مفهوم متضايف متن و من أحكام التضايف أنّ المتضايفين متكافئان . . . على الآخر ، لا ذهناً ولا خارجاً . ترجمه از جمله احكام تضايف آن است كه دو مفهوم متضايف از نظر وجود و عدم و قوه و فعل با يك‌ديگر برابرند . وقتى يكى از آن دو موجود باشد ، ديگرى هم ضرورتاً موجود است . و وقتى يكى از